Op 10 juni vond het StadsringCafé The Next Generation plaats. Drie jonge professionals deelden vanuit hun eigen expertise hun visie op de groene transformatie van de Stadsring naar een stadspark. Na een korte introductie door voorzitter Johanna van der Werff leidde moderator Duco Bannink de aanwezigen door een avond vol geschiedenis, onderzoek en toekomstperspectieven.
Historisch perspectie
De aftrap was voor David de Vries (26). David studeerde Bouwkunde, Architectuur en Stedenbouw in Zwolle en volgde vervolgens de master Architecture aan de TU Delft, met een specialisatie in architectuur en erfgoed. Veel Amersfoorters kennen hem daarnaast van Amersfoort Toen en Nu, waarmee hij de geschiedenis van de stad voor een breed publiek toegankelijk maakt.
David nam de aanwezigen mee door de geschiedenis van de Stadsring en liet zien hoe bijzonder Amersfoort ooit was. Na de sloop van de verdedigingswerken ontstond een unieke situatie: een dubbele grachtengordel rondom de binnenstad. De buitenste gracht maakte deel uit van een parklandschap, ontworpen door niemand minder dan landschapsarchitect Jan David Zocher jr. Zo kreeg Amersfoort een groene stadsrand die in Nederland nauwelijks zijn gelijke kende.
“Amersfoort kreeg een groene stadsrand die in Nederland nauwelijks zijn gelijke kende
In de jaren na de oorlog ontstond de wens om de binnenstad bereikbaar te houden en doorgaand verkeer buiten het centrum om te leiden. Verschillende scenario’s passeerden de revue. Uiteindelijk koos de gemeente, onder leiding van burgemeester Hermen Molendijk, voor het dempen van de natuurlijk stromende beek, het opofferen van een groot deel van het Zocherpark en de aanleg van een ringweg.
Dat besluit leidde tot forse protesten, zowel lokaal als landelijk. Erfgoedorganisaties trokken aan de bel en kranten schreven kritisch over de plannen. Toch zette de gemeente door. David maakte daarbij een opvallende observatie: de Stadsring werd aangelegd om auto’s uit de binnenstad te weren, maar trok uiteindelijk juist extra verkeer aan. Een historisch inzicht dat ook vandaag nog relevant is in het debat over de toekomst van de Stadsring.
“De Stadsring werd aangelegd om auto’s uit de binnenstad te weren, maar trok juist extra verkeer aan
Hoe maak je een stad aantrekkelijker voor kinderen?
Vervolgens nam Sandra Wolfert (25) de aanwezigen mee in haar afstudeeronderzoek. Na haar opleiding Stedenbouwkundig Ontwerp in Deventer volgde zij een premaster en master Urbanism aan de TU Delft. Inmiddels werkt zij bij IMOSS, bureau voor stedenbouw, landschap en buitenruimte in Amersfoort.
Vanuit de vraag hoe je een stad aantrekkelijker maakt voor kinderen onderzocht Sandra zowel de behoeften van het onderzoekende, spelende kind als die van het meer schermgerichte kind. Daarbij ontwikkelde zij twee samenhangende netwerken of ‘kettingen’: een functionele ketting die kinderen veilig van A naar B brengt en een uitdagende ketting die uitnodigt tot spelen, ontdekken en ontmoeten. Beide maken zoveel mogelijk gebruik van bestaande structuren in de stad.
Hoewel haar onderzoek zich richtte op de Utrechtse wijk Overvecht, bleek het verrassend goed toepasbaar op de situatie rond de Amersfoortse Stadsring. Met praktijkvoorbeelden en onderzoeksresultaten liet Sandra zien hoe relatief eenvoudige ingrepen, zoals autoluwe routes, groen en water, een stad aantrekkelijker en gezonder kunnen maken voor kinderen. Haar verhaal bood nieuwe inzichten én een inspirerend perspectief op de toekomst van de Stadsring.
De Stadsring als wapen tegen de oprukkende tijgermug
Landschapsontwerper Wietse Cronenberg (26) sloot de avond af. Hij rondde begin dit jaar zijn master Landschapsarchitectuur aan de Wageningen University & Research af, met een specialisatie in ecologie.
Wietse startte zijn onderzoek bij een vraagstuk dat steeds actueler wordt: de opmars van de Aziatische tijgermug. Deze invasieve soort rukt door klimaatverandering op richting Nederland en kan het buitenleven ingrijpend veranderen. Anders dan veel andere muggen is de tijgermug niet alleen in de avond actief, maar ook overdag.
Zijn onderzoek richtte zich op de vraag hoe natuurlijke vijanden kunnen helpen de verspreiding van deze soort te beperken en welke rol de Stadsring daarin kan spelen. Aan de hand van drie soorten, de gierzwaluw, de vleermuis en de vuurjuffer, liet hij zien hoe een slimme inrichting van de leefomgeving kan bijdragen aan een gezonder en veerkrachtiger ecosysteem. De vuurjuffer eet muggenlarven in het water, gierzwaluwen vangen volwassen muggen overdag en vleermuizen doen dat ’s nachts.
“Slimme inrichting van de leefomgeving kan bijdragen aan een gezonder en veerkrachtiger ecosysteem
Zijn boodschap was helder: een groen-blauwe ring rond de stad vergroot de biodiversiteit aanzienlijk en creëert tegelijkertijd een aantrekkelijk leefgebied voor soorten die ons helpen toekomstige uitdagingen op een natuurlijke manier het hoofd te bieden.
De Stadsring weer multifunctioneel benutten
De circa vijftig aanwezigen luisterden aandachtig, stelden kritische vragen en gingen met elkaar in gesprek over de toekomst van de Stadsring. Door de bril van geschiedenis, stedenbouw en ecologie ontstond een verrassend samenhangend beeld. Vanuit historie, leefbaarheid, speelwaarde, biodiversiteit én klimaatadaptatie wezen de pijlen opvallend vaak dezelfde kant op.
Hoeveel redenen wil je hebben om de huidige, eendimensionale inrichting van de Stadsring opnieuw multifunctioneel te benutten? Een groen-blauwe Stadsring biedt ruimte voor natuur, ontmoeting, spelen, bewegen, verkoeling en biodiversiteit, terwijl tegelijkertijd wordt bijgedragen aan oplossingen voor de uitdagingen van morgen.
De uitdagingen van morgen dienen zich vandaag al aan. Als we pas morgen beginnen met het voorbereiden van onze stad, zijn we mogelijk te laat.
Gijs van Valkenhoef
Johanna van der Werff